İklimlendirme Otomasyonu

İklimlendirme (Heating, Ventilating & Air Conditioning) sistemlerinin otomasyonu, Türkiye’de bina otomasyonu deyince akla gelen ilk kalemdir. Özellikle Klima Santralleri (Air Handling Unit) ile merkezi ısıtma ve soğutma sistemlerinin düzgün, efektif ve verimli çalışması için otomatik çalışma özelliği bir zorunluluk haline gelmiştir. Farklı cihazların (pompa, vana, fan, damper gibi) senaryo kapsamında sıralı ve otomatik çalışabilmesi için akıllı kontrol şarttır. Otomasyon kapsamında havalandırma ile ısıtma-soğutma cihazlarının kontrolü sağlanırken, yangın ve kullanım suyu tesisatları ile pis su cihazlarının da izleme işleri yapılmaktadır. İklimlendirme kontrolü konfor ve tasarruf amaçlı olduğu kadar, temiz oda, laboratuvar, ilaç, gıda ve lojistik sanayi gibi alanlarda hem üretim hem de depolama kalitesi açısından bir zorunluluk halini almıştır.

İklimlendirme otomasyonu sadece iklimlendirme cihazlarını değil, kontrol veya izlemeye uygun diğer cihazları da kapsayabilir. Örneğin temiz su, pis su, arıtma veya yangın tesisatındaki cihazların izlenmesi veya jeneratörden bilgi alınması gibi. Ancak asıl kontrol, kazanlar, boylerler, soğutma grupları ve kuleleri, pompalar, vanalar, fanlar, damperler ve klima santralleri gibi cihazlar için yapılmaktadır. İklimlendirmeyi temel olarak 4 gruba ayırabiliriz; merkezi ısıtma, merkezi soğutma, havalandırma ve oda kontrolü.

İklimlendirme Cihazları

Merkezi ısıtmanın başrol oyuncusu elbette ki kazanlardır. Katı, sıvı veya gaz yakıtlı olması, yoğuşmalı olup olması, büyük kazan yerine kaskatı kombi olması otomasyon açısından büyük bir fark arz etmemektedir. Zaten kazanların kendi brülör kontrolleri ve kumanda panoları mevcuttur, otomasyon cihazın kendi iç çalışma dinamiklerine müdahale etmez. Herhangi bir sorun durumunda kazanın bağımsız çalışabilmesi istenir.

Otomasyon kazanları durdurup çalıştırabilir, arıza, sıcaklık ve basınç gibi bilgileri izleyebilir. Giriş çıkış sıcaklıklarına göre şönt pompası veya 3-yollu vana kontrolü yaptırmak da mümkündür ancak günümüzdeki kazan panelleri bu kontrolleri de kendileri yapabilmektedir. boylerin kullanımı sıcak su deposu (akmülasyonu tankı) benzeridir ve kullanım suyunu sıcak tutmak amacıyla kullanılır. Boyler alt girişten kullanım suyu tesisatından soğuk suyu alır ve içerisindeki eşanjörden geçen ısıtma suyu yardımıyla bu suyun ısınması sağlanır. Üst çıkıştan resirkülasyon pompaları yardımıyla sıcak su musluklarına kullanım suyu gönderilir. Musluklar açılıp boylerde bekleyen su tüketildikçe alttan yeni soğuk su alınır ve içeride tekrar ısıtılır. Tankta bekleyen suyun fazla ısınması halinde serpantine giren sıcak su kesilmelidir, aksi halde musluklara aşırı sıcak su gönderilir. Boylerdeki su muslukla gittiği ve tüketildiği için sirkülasyondaki ısıtma suyu direk verilmez, kullanım suyunun ısıtılmasını sağlar. Güneş enerjisinden faydalanma amacıyla kullanılan çift eşanjörlü boylerlerde güneş enerjisi kısmından gelen su yeterince sıcaksa ısıtma için kullanılır, soğumaya başlaması halinde suyu soğutmaması için girişi kesilir ve kazan/kombi suyuyla ısıtma yapılır. Kim yerlerde elektrikli ısıtıcılı (rezistanslı) boyler de kullanılmaktadır.

İklimlendirme Otomasyonu Kritik Hususlar

Mekanik otomasyonunda temel amaç iklimlendirme ve tesisat düşünülerek tasarlanıp konulmuş mekanik cihazlara otomatik çalışma fonksiyonu kazandırmak ve merkezden izleme/kontrol yapılmasını sağlamaktadır. DDC (Direct Digital Control) panolarında bulunan PLC ve I/O modüllerinin girişleri cihazlardaki ve ortamdaki bilgileri okurken çıkışlar de hem kontak hem de oransal olarak kontrolü sağlar. Mekanik cihazların elektrik beslemesinin yapıldığı panolar MCC (Motor Control Circuit) olarak isimlendirilir. Pompa veya fan gibi elektrik motorlu cihazların motorları buradan enerjilendirilir ve kontrol edilir. Sabit debili cihazlarda kontaktörlü düzenek kurulur. Değişken debili cihazlar içinse frekans konverter gerekir, bu bazen MCC panosunun içinde bazen cihazın üzerinde akuple olur. Arıtma cihazı gibi motoru olmayan ama elektrik ihtiyacı duyan veya VRF gibi içinde kendi kumanda düzeneğini barındıran cihazlar için genelde sadece sigorta yeterlidir, bu cihazların otomasyonla bağlantısı kurulacaksa zaten aletin üzerindeki düzenekle kurulur.

MCC panosu mekanik otomasyonda önemli bir noktadır. Özellikle MCC imalatı elektrik taahhüt firmasına bırakılmışsa ve tasarım aşamasında otomasyona yönelik ihtiyaçlar belirtilmemişse panonun otomasyona bağlanması ciddi zorluk doğurabilir. Bunun için otomasyon firmasından MCC’den kontrol edilecek her cihaz tipi için tipik kumanda şeması örneği (MCC-DDC Arayüz) alınmalıdır. Bu arayüzde hem otomasyonun kontrol edeceği ve izleyeceği bilgiler yer almalı, hem de cihazlara özel (AHU’larda donma koruması gibi) kumanda kilitlemeleri belirtilmelidir. Güç ve kumanda çizimi bu şemalar dikkate alınarak yapılmalı, imalattan önce mutlaka onay istenmelidir. Elbette ki MCC panosunun otomasyon firmasına yaptırılması da bir çözümdür, teknik şartnamelere uyulduğu sürece cihazlar sorunsuz çalışır. Hatta bu tip durumlarda zaten birbiri arasında pek çok bilgi alışverişi olacak olan MCC ve DDC panoları, uygun lokasyonlarda tek pano olarak imal edilip hem maliyet avantajı sağlanabilir hem de aradaki kablo çekimi ve bağlantı işçiliğine gerek kalmamış olur.

Copyright © 2021 - Winergy Technologies. All Rights Reserved

tr Türkçe
X